Άγνωστη ωδή του Κάλβου: «Ελπίς πατρίδος»

Άγνωστη ωδή του Κάλβου
Ο ποιητής που ύμνησε τον αγώνα του 1821
ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ του 2003, ο φιλόλογος και ερευνητής Λεύκιος Ζαφειρίου με τον 17χρόνο μαθητή Τεύκρο Χαχολιάδη έζησαν μια συγκλονιστική στιγμή. Ήταν οι πρώτοι που έβλεπαν ύστερα από 200 σχέδον χρόνια την άγνωστη ωδή του Ανδρέα Κάλβου την οποία ανακάλυψαν στην πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη της Γλασκώβης. Ήταν ό,τι πιο σημαντικό μπορούσε να συμβεί. Η άγνωστη ωδή του Ανδρέα Κάλβου «Ελπίς πατρίδος» του 1819, η οποία αποτελεί σημαντικό τεκμήριο του αγώνα και της αγωνίας του ποιητή να διαμορφώσει το γλωσσικό όργανο των περίφημων «Ωδών» του 1824 και 1826, έβλεπε το φως. Η φωτογραφική αναπαραγωγή της πρώτης έκδοσης της ωδής (Λονδίνο 1819) δημοσιεύεται τώρα στο βιβλίο του Κύπριου φιλόλογου και ερευνητή του Λεύκιου Ζαφειρίου, το οποίο ολοκλήρωσε στο Ριζοκάρπασο όπου πήγαινε για να διδάξει τα παιδιά.
Τίτλος του βιβλίου «Ο βίος και το έργο του Ανδρέα Κάλβου» που κυκλοφορεί σε λίγες μέρες από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Σχέση από μικρή ηλικία
Ο Λεύκιος Ζαφειρίου έχει μια πολύ παλιά σχέση με τον Ανδρέα Κάλβο, από τότε που ήταν μαθητής. Του έκαναν εντύπωση κάποια βιογραφικά στοιχεία: το ότι είχε παντρευτεί Αγγλίδα, το ότι έζησε στην Αγγλία, το ότι πέθανε στην Αγγλία, το ότι είχε αποχωριστεί τη μητέρα του σε ηλικία οκτώ χρονών. Εντύπωση του έκαναν οι εικόνες που χρησιμοποιούσε στην ποίησή του, η αίσθηση η θαλασσινή η νησιώτικη που υπάρχει στην ποίησή του πέρα από το γεγονός ότι εξυμνεί πρωτίστως την επανάσταση του 1821. Πίσω όμως από όλα αυτά υπήρχε το καθαρά προσωπικό υπαρξιακό βιογραφικό το οποίο γειωνόταν στην ποίησή του.

Ξεκαθαρίζουν φιλολογικά προβλήματα
Τι νέο σημαντικό προσδίδει αυτή η ωδή; Η ανεύρεση της ωδής ρίχνει φως σε αρκετά φιλολογικά προβλήματα σχετικά με το έργο του. Αυτό το νέο στοιχείο αποδεικνύει ότι ο Κάλβος είχε ήδη διαμορφώσει από το 1819 ένα ποιητικό σύστημα το οποίο θα ακολουθούσε αργότερα στις Ωδές, ακόμα και όσον αφορά τη μετρική του. Η μόνη διαφορά είναι ότι στις στροφές της χαμένης ωδής έχουμε τέσσερις στίχους ενώ στις επόμενες ωδές υπάρχουν πέντε. Όταν τυπώθηκε το φυλλάδιο στο Λονδίνο ο ποιητής ήταν 27 χρονών. Ένα μικρό απόσπασμα του ποιήματος το είχε ανακαλύψει και δημοσιεύσει ο Μάριο Βίτι το 1960. Στο βιβλίο δημοσιεύονται και οι πέντε επιστολές του Κάλβου στα ελληνικά που ήρθαν στο φως από τον Πάνο Καράγιωργο. Μάλιστα σε μια από αυτές ο Κάλβος γνωστοποιεί τη σύνθεση του ποιήματος «Ελπίς Πατρίδος» και ζητά την άδεια να το αφιερώσει στον Γκίλφορντ, ο οποίος είχε μόλις διοριστεί καγκελάριος του Πανεπιστημίου των Ιονίων Νήσων.

Ανατρέπει «πιστεύω»
Αρκετοί μελετητές πίστευαν ότι μέχρι την επανάσταση του 1821 ο Κάλβος κυρίως γράφει στα ιταλικά και απλώς το γεγονός της επανάστασης του 1821 θα τον στρέψει προς τη μητρική του γλώσσα. Με την ανεύρεση της ωδής είμαστε σίγουροι ότι από το 1819, δηλαδή παραμονές αναχώρησής του από την Αγγλία, ο Κάλβος έχει όλα εκείνα τα στοιχεία που συγκροτούν το ποιητικό Σώμα των ωδών του 1824 και 1826. Αυτό λοιπόν είναι το πρώτο έργο του Κάλβου στα ελληνικά, όπως άλλωστε λεει ο ίδιος στην πρώτη στροφή της χαμένης ωδής:

Ευλαβώς τρέμω
ρίπτω πρώτην βολάν τα δάκτυλα
επί την αργυρόχορδον
πάτριον κιθάρα

Πώς εντοπίστηκε η «Ελπίς πατρίδος»

Όταν ο Λεύκιος Ζαφειρίου ξεκίνησε να γράφει το βιβλίο για τον Κάλβο θέλησε να προχωρήσει σε μια βιβλιογραφική διερεύνηση μέσω του διαδικτύου αναζητώντας έργα του σε βιβλιοθήκες της Αγλλίας. Λόγω του ότι δεν ήταν χρήστης του υπολογιστή, τον βοήθησε ο 17χρονος Τεύκρος Χαχολιάδης για να βρει τα έντυπα που υπήρχαν για τον Κάλβο στη βρετανική Βιβλιοθήκη. Το αποτέλεσμα ήταν ένας κατάλογος 48 εκδόσεων. Έτσι παρακάλεσε το μαθητή του να ψάξει και σε άλλες πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες στην Αγγλία. Στη βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου της Γλασκώβης εντοπίστηκαν πέντε εκδόσεις, μια από αυτές δεν συμπεριλαμβανόταν στον κατάλογο της βρετανικής Βιβλιοθήκης. Η μόνη ένδειξη που είχαν ήταν ότι επρόκειτο για ένα φυλλάδιο με ελληνικούς χαρακτήρες. Προς στιγμή σκέφτηκε ότι πιθανόν να επρόκειτο για τις διαλέξεις που είχε κάνει ο Κάλβος για την ελληνική γλώσσα στο Λονδίνο. Υστερα από έρευνα όμως διαπιστώθηκε ότι ήταν η άγνωστη πρώτη ωδή του 1819.

Ακολούθησε ένα ταξίδι στη Γλασκώβη. Το σημαντικό είναι ότι αυτό το ποίημα ήταν άγνωστο τόσα χρόνια και είναι συγκινητικό ένα παιδί από την Κύπρο μόλις 17 χρονών να το παίρνει στα χέρια του. Όταν αργότερα ο Λεύκιος Ζαφειρίου πήγε στο Ριζοκάρπασο να διδάξει τα παιδιά του Γυμνασίου, το βιβλίο τελείωσε εκεί και το αφιερώνει εξ ολοκλήρου στα παιδιά του Γυμνασίου Ριζοκαρπάσου.Ελπίς πατρίδος
Ο Κάλβος στην ωδή αναφέρεται στην ίδια την πατρίδα του, την Ελλάδα, μιλά για τα νέφη της δουλείας, τη σκλαβιά, συνεχίζει παρακάτω και μιλά για την ίδια την ελπίδα της ελευθερίας που διατρυπά αυτό το σκοτάδι. Προχωρεί και αναφέρεται σε κάποια στοιχεία τα οποία συνθέτουν αυτή τη συμβολική νίκη που στεφανώνει τα μέτωπα των ανθρώπων και παρακαλεί τη φιλελεύθερη Αγγλία να φυσήξει στην πατρίδα του και να καρποφορήσει το άνθος της ελευθερίας. Κλείνει με τη συγκλονιστική δήλωση ότι, αν ο άνεμος σκορπίσει τις ελπίδες εύχεται ο Θεός να τον τυφλώσει και απεύχεται να τον βρει ο θάνατος· καλύτερα να τον βρει όμως αν χάσει την ελπίδα του και δεν θα δει να χορεύουν μαζί στην πατρίδα του την Ελλάδα, όχι μόνο η ελευθερία αλλά και οι μούσες, δηλαδή οι τέχνες και οι επιστήμες.

Μαρίνα Σχίζα

Από τη βιβλιοθήκη του University of Glasgow

Το άρθρο είναι από την Κυπριακή Εφημερίδα Φιλελεύθερος

Technorati : , , , , ,

Technorati : , , , , ,

0 Responses to “Άγνωστη ωδή του Κάλβου: «Ελπίς πατρίδος»”



  1. Σχολιάστε

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s




Uneducated Feed

email

uneducatedpeopleandblog [at] gmail [dot] com

a

Ημερολόγιο καταστρώματος

Μαρτίου 2006
Δ T Τ T Π S S
    Apr »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

Σελίδες

Φιλοξενούμαι στα…

Οι σελιδοδείκτες μου: del.icio.us/uneducated


Αρέσει σε %d bloggers: